PWiK na plusie

Do prezesa zarządu i dyrektora Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Gorzowie trafiło wystąpienie pokontrolne Najwyższej Izby Kontroli z 2 października. Delegatura NIK w Zielonej Górze skontrolowała spółkę w zakresie wykonywania zadań związanych z zaopatrywaniem w wodę i odprowadzaniem ścieków w latach 2004-2008, ze szczególnym uwzględnieniem działalności inwestycyjnej i usługowej. Wyniki kontroli zostały przedstawione 24 sierpnia. Dziś wystąpienie pokontrolne przedstawili: dyrektor PWiK Bogusław Andrzejczak, przewodniczący Rady Nadzorczej miejskiej spółki Jerzy Oleksiewcz oraz wiceprezydent Gorzowa Urszula Stolarska.

Najważniejszym stwierdzeniem zawartym w dokumencie jest to, iż NIK pozytywnie ocenił działalność spółki w zakresie objętym kontrolą, wskazując także na nieprawidłowości dotyczące modernizacji oczyszczalni ścieków, prowadzenia działalności bez wymaganych zezwoleń oraz stosowania niewłaściwych wzorców umów z odbiorcami.

Szczegóły dokumentu zawierają następujące wnioski:

- Podstawową działalnością spółki jest zaopatrywanie miasta Gorzów i powiatu gorzowskiego w wodę oraz odbiór i przetwarzanie ścieków. Spółka wywiązywała się z obowiązków wynikających z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Analiza rozliczeń podatkowych z miastem Gorzów wykazała, że podatek został należycie naliczony.

- W latach 2004-2008 PWiK zwiększyło produkcję wody o 697,3 tys. m3 (10,3 proc.), przy jednoczesnym wzroście jej sprzedaży o 231,4 tys. m3 (4,4 proc.). W okresie tym znacznie wzrosły również straty wody - ogółem o 30,4 proc., z czego 1/3 stanowiły straty w sieci wodociągowej, wynikające głównie z jej wyeksploatowania oraz wymogu częstego płukania. Na wzrost strat duży wpływ miało sukcesywne podłączanie graniczących z miastem miejscowości z ich zużytymi sieciami wodociągowymi. Straty wody wykazują tendencję wzrostową. PWiK zleciło zbyt późno zewnętrznej firmie, specjalizującej się w wykrywaniu strat wody m.in. metodą akustyczną, sprawdzenie szczelności około 108 km sieci wodociągowej (na blisko 800 km). Efektem działalności tej firmy było zlokalizowanie 18 ukrytych wycieków wody. PWiK stosuje także inne metody kontroli szczelności sieci wodociągowej, m.in. dzieląc sieć na opomiarowane strefy, co umożliwia szybkie wykrywanie ponadnormatywnych przepływów wody i zlokalizowanie obszarów występowania strat.

- W okresie objętym kontrolą PWiK przeprowadziło 237 postępowań o udzielenie zamówień o łącznej wartości 52.880,3 tys. zł. Spółka opracowała „Regulamin udzielania zamówień związanych z działalnością sektorową”, będący podstawą przeprowadzenia procedur przetargowych. Kontrola trzech zamówień publicznych o łącznej wartości 9.008,1 tys. zł, udzielonych w trybie przetargu nieograniczonego wykazała, że przeprowadzono je zgodnie z wymogami. Zbadano również realizację sześciu zamówień przeprowadzonych na podstawie „Regulaminu udzielania zamówień” – nieprawidłowości stwierdzono w jednym przypadku, gdy po zakończeniu modernizacji części biologicznej oczyszczalni ścieków w Gorzowie w czerwcu 2007 roku odebrano roboty bez zastrzeżeń, poświadczając w „Protokole odbioru końcowego robót i przekazania całego przedsięwzięcia do eksploatacji” – niezgodnie z prawdą - prawidłowe wykonanie przedmiotu umowy. Tymczasem jeden z najważniejszych elementów oczyszczalni był urządzeniem bardzo awaryjnym zarówno przed, jak i po odbiorze inwestycji. Spółka, przedkładając Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, od którego uzyskała dofinansowanie ww. inwestycji, dokumenty rozliczeniowe, w tym protokół odbioru końcowego robót, z którego wynikało, że zadanie inwestycyjne zostało zrealizowane prawidłowo, wprowadziła pożyczkodawcę w błąd, uchylając się od sankcji zwrotu pożyczki w przypadku niezakończenia zadania do 30 czerwca 2007 roku.

- Powołany przez NIK biegły z zakresu inżynierii sanitarnej stwierdził nieprawidłowości w dokumentacji trzech inwestycji oraz realizacji jednej z nich. Były to: budowa sieci wodociągowej w rejonie ulicy Szczecińskiej, budowa kanalizacji sanitarnej oraz deszczowej w ulicy Mosiężnej, modernizacja przewodu wodociągowego w ulicy Kwiatowej oraz budowa sieci wodociągowej z Ciecierzyc do Borka. Nieprawidłowości dotyczyły m.in. zawyżenia w jednym przypadku wartości kosztorysu ofertowego, braku ważnych zapisów w dziennikach budowy, uwag do atestów i deklaracji zgodności, zmiany technologii wykonania odcinka sieci bez zgody projektanta i innych służb oraz źle zabezpieczonego wykopu w pobliżu często uczęszczanego miejsca.

- Spółka w treści umów zawieranych z odbiorcami nie zamieszczała klauzul dotyczących zasad i warunków składania reklamacji przez odbiorców oraz standardów i terminów ich przyjmowania i rozpatrywania. Nie było również zapisów dotyczących uprawnień osób reprezentujących przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do wstępu na teren nieruchomości lub do obiektów budowlanych należących do odbiorców. Umowy na dostawę wody i odprowadzanie ścieków powinny zawierać dokładne, pełne i kompletne informacje dotyczące obowiązków i uprawnień zarówno dostawcy usług, jak i ich odbiorcy. Ponadto w umowach z odbiorcami PWiK wprowadziło zapis, zgodnie z którym może odstąpić od umowy, a tym samym zaprzestać świadczenia, w przypadku, gdy odbiorca zalega z zapłatą za jeden okres obrachunkowy, po upływie dodatkowo wyznaczonego terminu. Zapis ten jest niezgodny z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, która mówi o dwóch okresach rozliczeniowych.

- Zgodnie z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków wymagane jest zezwolenie w formie decyzji administracyjnej wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Spółka nie posiadała takiego zezwolenia od wójta gminy Deszczno, natomiast zezwolenia od wójtów gmin Santok, Lubiszyn i Bogdaniec uzyskała dopiero w kwietniu 2009 roku. Świadczenie usług bez zezwolenia, wyłącznie na podstawie umów cywilnoprawnych, co miało miejsce przed uzyskaniem zezwoleń i nadal występuje w przypadku gminy Deszczno, jest niezgodne z wymogiem przytoczonego przepisu.

NIK – po analizie działalności spółki – określił zalecenia pokontrolne:

- rzetelnego prowadzenia dokumentacji technicznej prowadzonych inwestycji,
- dostosowania treści umów zawieranych z odbiorcami do wymogów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz wytycznych UOKiK,
- uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności na terenie gminy Deszczno.

Jak zapewnia J. Oleksiewcz, uchybienia PWiK można naprawić natychmiastowo. Ogólna ocena działalności spółki, w tym decyzji Rady Nadzorczej spółki, odwołującej w październiku 2008 roku ówczesnego dyrektora Leszka Rybkę, jest zdaniem J. Oleksiewcza pozytywna. – Jest dobrze – podsumowuje szef Rady Nadzorczej.