Jaki jest ostateczny kształt KSRR?

14.07.2010 r. w Warszawie marszałek Marcin Jabłoński wziął udział w zorganizowanej przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego konferencji poświęconej Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2010-2020 pt. „W kierunku efektywnej polityki regionalnej”.

Korzyści dla naszego województwa płynące z przyjęcia Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2010-2020 w rozmowie z Radiem Zachód wymienił Podsekretarz Stanu Ministerstwie Rozwoju Regionalnego dr Waldemar Sługocki: http://www.zachod.pl/articles/view/lubuskie-skorzysta-na-nowej-strategii



Podczas spotkania prace nad KSRR podsumowała Minister Rozwoju Regionalnego Elżbieta Bieńkowska. Jacek Protas – Marszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego omówił temat „Miejsce Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2010-2020 w odniesieniu do planowania rozwoju regionalnego na poziomie regionalnym”. „Plan działań dla Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2010-2020 – harmonogram prac nad rozwiązaniami implementacyjnymi” przedstawił natomiast Jarosław Pawłowski – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego.

Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010-2020 w ostatecznym kształcie oraz m.in.: prezentacje minister Elżbiety Bieńkowskiej i wiceministra Jarosława Pawłowskiego dostępne są na stronie: www.mrr.gov.pl


Prace nad Krajową Strategią Rozwoju Regionalnego 2010-2020 (KSRR)

8.10.2009 – Prezentacja w Zielonej Górze pierwszego projektu KSRR z 9.09.2009 r.

Główne uwagi zgłoszone przez województwo lubuskie:

1) krytyka podziału na 3 typy ośrodków miejskich (Warszawę, 9 ośrodków metropolitalnych i pozostałe miasta wojewódzkie), zgłoszono propozycję wyodrębnienia Warszawy jako stolicy państwa i metropolii o randze europejskiej oraz traktowanie pozostałych ośrodków regionalnych na równych prawach,

2) krytyka modelu polaryzacyjno-dyfuzyjnego, z podaniem przykładu m.in. Berlina i Warszawy jako ośrodków mało oddziaływujących na pozostałe obszary regionów (Brandenburgii i województwa mazowieckiego), uwaga dotycząca zwiększenia analizy możliwości polaryzacji i dyfuzji, szczególnie podania narzędzi dyfuzji,

3) wyrażenie braku zgody na wsparcie tworzenia innowacji jedynie w ośrodkach metropolitalnych, a ograniczenie pomocy rządowej w pozostałych ośrodkach regionalnych do absorpcji innowacji,

4) w odniesieniu do wyodrębniania obszarów o niskim poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego (wg wybranych przez MRR wskaźników takich obszarów w województwie lubuskim nie było) proponowano rozszerzyć listę mierników m.in. o bezrobocie,

5) obszarom pogranicza zachodniego poświęcono zbyt mało miejsca, nieadekwatnie do skali ich znaczenia i problemów, eksponując pogranicze wschodnie, jako zewnętrzną granicę UE.

2.02.2010 – Drugi, poprawiony projekt

Uwzględnienie głównych uwag województwa lubuskiego, wciąż jednak w niewystarczający sposób określono rolę rządu w odniesieniu do pogranicza zachodniego i Polski Zachodniej

12.03.2010 – Trzeci projekt, ze zmianami natury przede wszystkim redakcyjnej, skierowany do uzgodnień międzyresortowych.

W tym czasie pojawia się również inicjatywa opracowania Strategii Polski Zachodniej (1 kwietnia br. spotkanie w gronie Marszałków 3 województw w Zielonej Górze, 21 maja br. we Wrocławiu w gronie 4 marszałków i podpisanie listu do MRR, 16 czerwca br. wizyta u Minister Rozwoju Regionalnego Elżbiety Bieńkowskiej, 7 lipca spotkanie w Poznaniu).

Województwo lubuskie wnosi w kwietniu br. uwagę o wykreślenie zapisu w projekcie KSRR mówiącego, że Rada Ministrów nie planuje przyjęcia nowych strategii ponadregionalnych.

10.06.2010 – Przyjęcie KSRR przez Stały Komitet Rady Ministrów

Spotkanie w MRR z Dyrektorem Piotrem Żuberem, również 10 czerwca br. dotyczące m.in. stanu prac nad KSRR i prezentacji uwag zgłoszonych przez resorty.

Główne uwagi do KSRR po konsultacjach międzyresortowych:

Poprawa zapisów dotyczących transportu drogowego i kolejowego [m.in. o kwestie taboru pasażerskiego];

Dodanie kwestii wysokospecjalistycznych usług medycznych w ramach wspierania rozwoju funkcji metropolitalnych ośrodków wojewódzkich oraz specjalistycznych usług medycznych w ośrodkach subregionalnych;

Poprawa opisu działań w zakresie rozwoju zasobów ludzkich i kapitału społecznego w celu dotyczącym wzmacniania spójności w układzie krajowym i regionalnym;

Dodanie zasady zrównoważonego rozwoju;

Wyjaśnienie wątpliwości dotyczących obszarów strategicznej interwencji celu 1 KSRR [ośrodki wojewódzkie oraz obszary dyfuzji procesów rozwojowych, w tym miasta subregionalne oraz obszary wiejskie a także obszary tematyczne wskazane w celu 1.3.];

Wprowadzenie zapisów o ponadregionalnej strategii rozwoju Polski północno-zachodniej;

Uwzględnienie kwestii turystyki oraz wspólnego dziedzictwa kulturowego w działaniach na obszarach przygranicznych;

Uzupełnienie wyzwań w zakresie racjonalnego wykorzystania zasobów, ograniczanie presji urbanizacyjnej oraz przeciwdziałania efektom zmian klimatycznych [wyzwania: 6 - odpowiedź na zmiany klimatyczne i zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego oraz 7 - ochrona i racjonalne wykorzystanie zasobów przyrodniczych].

Informacja z Ministerstwa Rozwoju Regionalnego na temat KSRR:

Celem strategicznym polityki regionalnej jest długookresowy wzrost, zatrudnienie oraz spójność. Wymaga to efektywnego wykorzystywania potencjału rozwojowego regionów lub terytoriów oraz wzmocnienie przewag konkurencyjnych przy jednoczesnym usuwaniu barier rozwojowych.

Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010-2020: Regiony, Miasta, Obszary wiejskie (KSRR) wyznacza następujące cele strategiczne:

1. Wspomaganie wzrostu konkurencyjności regionów (konkurencyjność),
2. Budowanie spójności terytorialnej i przeciwdziałanie marginalizacji obszarów problemowych (spójność),
3. Tworzenie warunków dla skutecznej, efektywnej i partnerskiej realizacji działań rozwojowych ukierunkowanych terytorialnie (sprawność).



Układ celów KSRR odzwierciedla podstawowe obszary oddziaływania strategii do 2020 roku i tworzy triadę: konkurencyjność – spójność – sprawność, opierającą się na założeniach przekształcenia sposobu myślenia o roli polityki regionalnej i jej realizacji.

Strategia określa także sposób działania podmiotów publicznych, a w szczególności rządu
i samorządów województw dla osiągnięcia strategicznych celów rozwoju kraju.

Model rozwojowy przyjęty w KSRR kieruje wysiłki na rzecz wzmacniania i wykorzystania wewnętrznego, specyficznego dla danych regionów potencjału oraz rozwijania mechanizmów wzmacniających rozprzestrzenianie procesów rozwojowych z głównych ośrodków wzrostu (stolic regionów) na całe obszary województw.

KSRR wprowadza zasadnicze zmiany mające na celu jakościowe przeformułowanie dotychczasowego modelu prowadzenia polityki regionalnej. Pierwszą z nich jest tzw. „nowy paradygmat polityki regionalnej”. Oznacza to m.in.:

* przejście od tradycyjnej redystrybucji środków do podejścia zakładającego wzmacnianie i wykorzystanie potencjałów terytorialnych,
* wspólną politykę określającą w odniesieniu do terytorium cele dla wszystkich podmiotów publicznych,
* wielosektorowe (horyzontalne) podejście do działań rozwojowych ukierunkowane terytorialnie, czyli integrację i koordynację polityk publicznych mających istotny wpływ terytorialny z celami polityki regionalnej określonymi dla poszczególnych terytoriów.

KSRR wprowadza rozwiązania służące poprawie efektywności działań związanych
z zarządzaniem rozwojem na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym przez odejście od silnie scentralizowanego modelu sprawowania władzy (top-down), na rzecz wzmocnienia wielopoziomowego systemu zarządzania (multi-level governance). Chodzi tu przede wszystkim o:

* zwiększenie roli samorządu województwa, wzmocnienie partnerskiej współpracy pomiędzy podmiotami zaangażowanymi w realizację polityki oraz dopasowanie odpowiedzialności za zadania publiczne do najbardziej efektywnego poziomu zarządzania;
* racjonalizację systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego oraz systemu finansowania polityk publicznych przez „proces terytorializacji” (określenie najbardziej efektywnego poziomu realizacji publicznych zadań rozwojowych i zwiększenie ilości środków samorządów terytorialnych na prowadzenie polityki rozwoju);
* wprowadzenie nowego instrumentu koordynacji działań ukierunkowanych terytorialnie – kontraktu terytorialnego.

Kolejne zmiany dotyczą systemu realizacji. Głównym kryterium jest tu zwiększenie efektywności, m.in. poprzez wprowadzenie mechanizmów konkurencji w dostępie do środków publicznych oraz przemodelowanie systemu finansowania polityki regionalnej,
tj. wdrożenie Wieloletniego Planu Finansowego Państwa i kontraktów terytorialnych.

Zmiany te na trwałe określają miejsce i rolę polityki regionalnej w Polsce oraz ukierunkowują definiowanie celów rozwojowych. Należy podkreślić, że jeśli cele KSRR mogą podlegać modyfikacji w odpowiedzi na zmieniające się uwarunkowania społeczne, gospodarcze
i przestrzenne to zasady prowadzenia polityki będą stabilne i trwałe.
Wyzwania polityki regionalnej do roku 2020

Przedstawione w KSRR wyzwania do roku 2020 łączą wymiar europejski i krajowy. Zostały określone w oparciu o diagnozę sytuacji społeczno-gospodarczej polskich regionów. Uwzględniono tutaj również strategiczne wyzwania dla rozwoju całego kraju sformułowane w dokumencie Polska 2030.

Zestaw strategicznych wyzwań, na które polityka regionalna musi odpowiedzieć zawiera przede wszystkim:

1. Lepsze wykorzystanie potencjałów najważniejszych obszarów miejskich do kreowania wzrostu i zatrudnienia oraz stymulowania rozwoju pozostałych obszarów.
2. Zapewnienie spójności wewnętrznej kraju. Niedopuszczenie do nadmiernych zróżnicowań przestrzennych.
3. Zwiększenie potencjału do tworzenia, dyfuzji i absorpcji innowacji.
4. Przeciwdziałanie negatywnym trendom demograficznym oraz pełniejsze wykorzystanie zasobów pracy.
5. Poprawa jakości zasobów pracy.
6. Odpowiedź na zmiany klimatyczne i zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego.
7. Ochrona i racjonalne wykorzystanie zasobów przyrodniczych.
8. Wykorzystanie zasobów kultury i turystyki dla rozwoju regionalnego.
9. Efektywne stymulowanie rozwoju kapitału społecznego.
10. Zapewnienie odpowiedniej infrastruktury transportowej i teleinformatycznej do wspierania konkurencyjności i zapewniającej spójność terytorialną kraju.
11. Podwyższenie zdolności instytucjonalnej do zarządzania rozwojem na poziomie krajowym i regionalnym.

Wizja rozwoju regionalnego

Oczekiwanym rezultatem realizacji strategii jest zwiększenie siły oraz spójności gospodarczej i społecznej regionów w skali krajowej i europejskiej. Środkiem do osiągnięcia takiego rezultatu będą działania dążące do wzmocnienia powiązań gospodarczych, społecznych i przestrzennych (tzw. sieciowanie) oraz samorządności (decentralizacja, silniejsze partnerstwo i właściwa subsydiarność). Rola regionów i ich władz musi ewoluować od zwykłego zarządcy środkami unijnymi do świadomego oraz aktywnego planisty
i zarządcy procesów rozwoju regionalnego.

Podsumowując, w oparciu o powyższe założenia głównym dążeniem będzie:

* spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna,
* zmniejszenie dystansu rozwojowego od pozostałych regionów UE,
* silna konkurencyjność i innowacyjność,
* skuteczność, efektywność i partnerstwo w realizacji celów rozwojowych,
* bezpieczeństwo ekologiczne, wysoki poziom i skuteczność ochrony środowiska oraz zasobów przyrodniczych.

Kluczowe znaczenie będą tutaj miały ośrodki miejskie (zwłaszcza miasta wojewódzkie) traktowane jako węzły sieci współpracy gospodarczej, społecznej, naukowej, kulturalnej
i instytucjonalnej, a tym samym jako ośrodki zdolne oddziaływać na rozwój całego regionu. Przede wszystkim dzięki rozwojowi i wspieraniu w tych obszarach funkcji metropolitalnych.
Ramy finansowe

Ze względu na zróżnicowane możliwości pozyskania środków na politykę regionalną (zdeterminowane przede wszystkim dostępem środków europejskich) realizację KSRR można podzielić na dwa etapy.

* do 2013 roku

Do roku 2013 głównym źródłem finansowania polityki regionalnej pozostaną środki UE
(w ramach polityki spójności UE oraz na realizację celów określonych terytorialnie, jak np. wsparcie dla rozwoju obszarów wiejskich w ramach Wspólnej Polityki Rolnej). Wykorzystywane mogą być także inne środki finansowe pochodzące ze źródeł zagranicznych, m.in. z kredytów pochodzących z Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Zarówno środki wspólnotowe, jak i środki pochodzące z innych źródeł zagranicznych są współfinansowane środkami krajowymi, pochodzącymi z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządów terytorialnych oraz ze środków prywatnych.

* po 2013 roku

Zakłada się, że suma środków wydatkowanych przez budżet UE, budżet państwa i inne podmioty publiczne (w tym samorządy terytorialne) na realizację celów KSRR będzie wynosiła pod koniec 2013 roku nie mniej niż 3% PKB krajowego w roku 2008.
Łącznie, co najmniej 70% środków w ramach polityki regionalnej przeznaczonych zostanie na realizację programów regionalnych w ramach KSRR. Na programy krajowe realizowane
w ramach KSRR i zarządzane przez MRR po roku 2013 zostanie przeznaczonych ok. 20% środków. Wielkość wsparcia będzie uzależniona od stopnia natężenia problemów społeczno-gospodarczych.

Podział środków finansowych na cele KSRR oparty jest o następujące założenia:

* najwięcej środków, tj. ok. 63% (w tym pochodzących z UE) przeznaczonych zostanie na realizację działań służących rozwijaniu konkurencyjności polskich regionów
w ramach celu 1 KSRR,
* 30% przeznaczonych zostanie na realizacje celu 2 KSRR – wsparcie działań wyrównawczych skierowanych na obszary problemowe,
* najniższy poziom wsparcia ogólnej puli środków na politykę regionalną będzie udziałem celu 3 KSRR zmierzającego do tworzenia warunków dla realizacji działań rozwojowych ukierunkowanych terytorialnie (ok. 7%).

Zdjęcia z konferencji udostępnione zostały przez Biuro Prasowe Ministerstwa Rozwoju Regionalnego.