Brytyjskie doświadczenia w transporcie publicznym

Brytyjskie doświadczenia z zakresu prywatyzacji i reprywatyzacji spółek świadczących usługi transportu kolejowego oraz doświadczenia w finansowaniu transportu publicznego były tematem debaty z udziałem Ministra Transportu Jerzego Polaczka oraz Ministra Stanu ds. Transportu Wielkiej Brytanii Stephena Ladymana zorganizowanej 6 września br.

Minister Jerzy Polaczek zapoznał gościa z głównymi założeniami przygotowanej w resorcie „Strategii dla transportu kolejowego do 2009 roku” i najważniejszymi wyzwaniami stojącymi przed polskim kolejnictwem. Powiedział, że poprawa kondycji finansowej PKP ma duże znaczenia dla lepszego wykorzystania środków unijnych przeznaczonych na modernizację kolei w Polsce.

Minister Stephen Ladyman stwierdził, że rząd Wielkiej Brytanii przy prywatyzacji kolejnictwa nie ustrzegł się wielu błędów. Jednym z nich było utworzenie spółki infrastrukturalnej, nastawionej na działania rynkowe, co doprowadziło do wielu zaniedbań, których konsekwencją była seria katastrof.

Koleje brytyjskie sprywatyzowano w latach 1995-1996 tworząc 25 spółek przewozowych TOC (Train Operating Companies), 3 przewoźników towarowych oraz spółkę infrastrukturalną (Railtrack) oraz spółki wynajmujące tabor przewoźnikom.

Wielka Brytania najpierw sprywatyzowała infrastrukturę kolejową, ale później z powrotem ją upaństwowiła. Firma infrastruktury kolejowej Railtrack udostępniająca trasy przewoźnikom, po okresie prywatyzacji i związanych z tym problemów została oddana pod kontrolę państwa jako Network Rail. Obecnie tory w Wielkiej Brytanii są własnością państwa, a pociągi są prywatne.

Prawdziwa walka konkurencyjna – mówił Minister S. Ladyman – odbywa się o rynek. Każdy przewoźnik obsługuje swoje linie na podstawie kilkuletniego kontraktu (franczyzy), który wygrał prezentując najkorzystniejszą ofertę w przetargu o publiczne fundusze na przewozy pasażerskie. Jeśli się nie sprawdza, to wypada z rynku i na jego miejsce wchodzi inny oferent.

Odpowiadając na pytanie Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Transportu ds. kolejnictwa Mirosława Chaberka o brytyjskie doświadczenia w zakresie modernizacji taboru kolejowego minister S. Ladyman stwierdził, że tabor w Wielkim Brytanii należy do najnowocześniejszych w Europie. Spółki taborowe są własnością banków, które leasingują go operatorom kolejowym.

Podczas debaty poruszono także zagadnienia dotyczące rozwoju regionalnych portów lotniczych w Polsce oraz budowy autostrad. Minister Transportu Wielkiej Brytanii powiedział, że partnerstwo publiczno-prywatne bardzo dobrze sprawdza się w organizowaniu transportu publicznego oraz przy budowie autostrad. Koszt budowy jednego kilometra autostrady w Wielkiej Brytanii wynosi 25 mln funtów.